MijnStadMijnDorp is een project van Historisch Centrum Overijssel en is mede mogelijk gemaakt door de provincie Overijssel

Stad Vollenhove zoekt een hulponderwijzer

Verhaal

Het lijkt niet de meeste logische combinatie: in de oudste krant van Nederland een personeelsadvertentie plaatsen toch is dat wel wat de gemeente Stad Vollenhove doet. Vollenhove is in 1866 namelijk op zoek naar een tijdelijk hulponderwijzer. De vaste kracht wordt opgeroepen voor militaire dienst en wordt eervol uit zijn tijdelijke aanstelling ontheven. In deze vacature moet worden voorzien. 

Op 15 juni 1866 krijgt de gemeenteraad van Stad Vollenhove een voordracht voor deze vacante plaats aangboden. Dirk Lameris, een kandidaat uit Groningen, is de gelukkige en mag zich tijdelijk hulponderwijzer noemen, een extract van het raadsbesluit zal hij tegemoet mogen zien.

Nu komen er na het lezen van deze voordracht en benoeming een aantal vragen waarvan er één vrij snel wordt opgelost. Op 25 juni 1866 krijgt het College van Burgemeester en Wethouders toestemming om een advertentie te plaatsen in de Opregte Haarlemsche Courant. De gemeente heeft al eerder advertenties in deze krant geplaatst. Het zou voor de hand liggen om te kiezen voor de Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant er vanuit gaande dat deze krant een behoorlijk verspreidingsgebied en lezerspubliek heeft in een zekere straal rondom Vollenhove. Toch wordt er voor de Haarlemsche Courant gekozen. Hoogstwaarschijnlijk heeft dit landelijk dagblad, opgerichte in 1656, een sterk regionaal netwerk waardoor contacten en opdrachten binnengehaald kunnen worden. In dit geval gaat het om de erven J.J. Tijl, courantiers in Zwolle, die als contacpersoon fungeerde tussen de gemeente enerzijds en de krant in Haarlem anderzijds. Voor drie eerder geplaatste advertenties in de Haarlemsche Courant op respectievelijk 8 februari 1862 en 26 juni 1863 was in 1866 een wijziging van de Begrtomg 1865 nodig voor een bedrag van 7,50 gulden. Ook hier doet zich een vraagje voor: waarom komt die rekening pas na twee jaar tevoorschijn, maar dat terzijde. De bron is gelocaliseerd, kennelijk had de Haarlemsche Courant een reputatie waardoor de gemeente Stad Vollenhove in volle overtuiging op succes de advertenties liet plaatsen. 

Maar dan is de vraag nog niet opgelost over het verspreidingsgebied en het lezersbereik in dit geval in Groningen en of Dirk Lameris reageerde op basis van deze advertentie of dat hij op een andere manier aan de weet is gekomen dat er een vacature was aan de openbare lagere school in Stad Vollenhove. Het kan zijn dat een regionale krant in de provincie Groningen de advertentie overnam, rechtstreeks of door middel van een klein bericht. De geplaatste afbeelding gaat wel over de functie van hulponderwijzer maar heeft geen betrekking op die waar Dirk op solliciteerde. 

Deze hulponderwijzer is slechts en voorbeeld, met regelmaat zijn er ook andere vacatures binnen het onderwijs en daarnaast is het soms een komen en gaan van vroedvrouwen. Ook zij (het zijn vrouwen zonder te willen discrimineren) moeten ergens gehoord of gelezen hebben dat er een vacante plaats is in Stad Vollenhove.  Doorgaans is het zo dat de voorzieningen in de Stad zijn maar dat de gemeente Ambt Vollenhove meestal wel een subsidie verstrekt. In ieder geval voor de vroedvrouw en de plaatselijke gemeente geneesheer. Terwijl de regio weer een gezamenlijke regeling treft voor bijvoorbeeld het aanstellen van een veearts.

Een tweede voorbeeld waarin de gemeente Stad Vollenhove actief was via de Haarlemsche Courant was in 1865 vlak na het overlijden van de plaatselijke gemeente geneesheer, dr. Ekker. In de advertentie staat de functie inhoud omschreven.

Een profielschets avant la lettre. Dat het met zo'n korte omschrijving mis kan gaan zal veel later blijken en dan wordt er ook een uitvoerige instructie opgesteld. 

*afbeeldingen: Opregte Haarlemsche Courant 19 augustus 1869 (bovenaan, hulponderwijzer) en 1865 (onderaan, arts) 

Auteur:Vincent Erdin
Trefwoorden:Hulponderwijzer, Onderwijs, In dienst van de stad, Onderwijs Overijssel
Personen:Dirk Lameris
Periode:1865-1869
Locatie:Vollenhove, NL, Vollenhove

Locatie op kaart