MijnStadMijnDorp is een project van Historisch Centrum Overijssel en is mede mogelijk gemaakt door de provincie Overijssel

Boeken in de collectie Emmanuelshuizen

Verhaal

Boeken in de collectie Emmanuelshuizen

Boeken in de collectie Emmanuelshuizen

 

Een groot deel van de prachtige Middeleeuwse boeken en oude drukken  in de depots van het Historisch Centrum Overijssel  zijn eigendom van de stichting Emmanuelshuizen. Deze stichting beheerde tot 1964 een hofje voor (katholieke) oude dames in Zwolle, zoals dat was vastgelegd in het testament van Anna van Haerst in 1639. De stichting steunt tegenwoordig katholieke doelen en is dus ook eigenaar van een collectie oude en kostbare boeken.

Anna van Haerst, weduwe van Emmanuel van Twenhuysen, richtte ter nagedachtenis aan haar overleden echtgenoot een hofje op voor oude dames, midden in het centrum van Zwolle. Dit hofje werd bewoond door katholieke dames, maar was niet officieel een katholieke instelling. In de tijd waarin het hofje werd opgericht, was het in de Noordelijke Nederlanden niet toegestaan om openlijk het katholieke geloof te belijden. Vermoedelijk is de collectie Emmanuelshuizen ontstaan doordat katholieken hun waardevolle, religie gerelateerde bezittingen in veiligheid wilden brengen. Omdat de Emmanuelshuizen op papier niet katholiek waren, bood dit hofje wellicht een veilig onderkomen voor deze soms eeuwenoude kostbaarheden. Hoe de collectie precies bij elkaar gebracht is, weten we helaas niet.

De boeken uit de collectie Emmanuelshuizen hebben dus allemaal een katholieke of Middeleeuwse oorsprong. Oude boeken met een link naar het kloosterleven of de mis en eucharistieviering, , werden  als ‘katholiek’ bestempeld. In de collectie zitten boeken voor het vieren van de eredienst in kerken en kloosters, zoals missalen, brevieren en psalters. Daarnaast bevat de collectie ook veel boeken met teksten van bekende Moderne Devoten, zoals Jan Brinckerink, Jan van Schoonhoven en Thomas a Kempis, of van schrijvers die de Moderne Devotie hebben geïnspireerd, zoals Jan van Ruusbroeck, Jordanus van Quedlinburg en Bernardus van Clairvaux.

De boeken uit de collectie Emmanuelshuizen hebben dus een bijzondere geschiedenis, ook al weten we niet precies hoe de boeken in deze collectie terecht zijn gekomen. Deze schatten liggen goed opgeborgen in zuurvrije dozen in de depots van het HCO, om te worden bewaard voor toekomstige generaties. Soms worden ze tevoorschijn gehaald en geven ze hun geheimen bloot…

 

Voor meer informatie over de stichting Emmanuelshuizen en hun collectie, kunt u terecht op de website https://www.emmanuelshuizen.nl

Auteur:Merlijn Krommenhoek
Trefwoorden:Oude drukken, Middeleeuwen, Handschriften, Collectie Emmanuelshuizen, HCO Zwolle
Personen:Anna Van Haerst; Emmanuel Van Twenhuysen