MijnStadMijnDorp is een project van Historisch Centrum Overijssel en is mede mogelijk gemaakt door de provincie Overijssel

Burenplichten in Junne

Verhaal

Wanneer er in Junne een nieuwe bewoner kwam, haalden de toekomstige buren hem met paard en wagen op. Soms was het een hele trek, bijvoorbeeld uit Hardenberg, Nieuwleusen of achter Zwolle weg. Alles werd op de wagen geladen: hooi, stro, hout, huisraad, landbouwgereedschappen, enz. Als het niet te ver was, dan liepen de koeien. Het kleinvee: kalveren, varkens, geiten en kippen, gingen per wagen. De vrouwen en kinderen gingen per kleedwagen of soms per trein.

Na de verhuizing werden de buren door de nieuw ingekomene uitgenodigd op buurvisite. Nadien werden ze als ‘buren erkend’. Dan ging van beide kanten de plicht als ‘buur’ in. Daaronder werd verstaan wederzijdse hulp bij ziekte, de dokter of vroedvrouw waarschuwen of ophalen en zo nodig hulp op de boerderij bijvoorbeeld bij het dorsen met de dorsmachine. Moest de dorskast uit een ander buurschap gehaald worden, dan moesten er twee paarden beschikbaar zijn die goed naast elkaar wilden. Dat was altijd een hele klus gezien de toen aanwezige modderwegen. De machine en motor werden meestal van huis tot huis getransporteerd. Bij het dorsen waren altijd zo’n 15 à 18 mensen nodig. De meisjes en de vrouwen bonden meestal het gedorste stro tot bossen.

Bij een geboorte hielp de buurvrouw ook vaak in de huishouding en was behulpzaam als kraamhulp. Was de kraamvrouw weer op de been, dan kwamen de buurvrouwen op kraamvisite. Ze kwamen dan met de ‘kromme’ arm, dat wil zeggen, ieder met een krentewegge op de arm. Tijdens de koffie ging de baby van hand tot hand; dat was de eerste kennismaking met de kleine. Wanneer de kleine gedoopt was, dan mocht de moeder zelf weer op bezoek of naar de markt, enz.

Was er een trouwpartij in de buurt, dan ging men van beide kanten soms iemand op de bruiloft uitnodigen. Ze gingen met z’n tweeën, lopend en later op de fiets, alle genodigden bij langs, Trouwde de bruid ‘uit’, dan bracht ze soms een koe mee (de bruidskoe). Kwamen het bruidspaar de familie terug van het gemeentehuis en de kerk, zoals gebruikelijk in de versierde kleed of ‘broedwagen’, dan kon het gebeuren dat ze in de buurtschap aangehouden werden door wat jongeren. Dan moest er eerst een borrel geschonken worden door het bruidspaar. Fles en glas had men bij zich in de wagen. Op de bruiloft rookte de bruidegom de ‘bruidspijp’, dat was een lange, Goudse pijp, versierd met lintjes en strikjes. Na de bruiloft kwam deze in de linnenkast te staan, tegen de ‘uitzet’. De dag werd verder gezellig doorgebracht.

Bij een sterfgeval kwamen de burenplichten sterk naar voren. De buren werden in kennis gesteld van het overlijden waarna ze allen aan het sterfhuis kwamen. In overleg met de familie werden de lijsten opgemaakt, wie van de familie, kennissen, neringdoenden, enz. aangezegd moesten worden. Uit deze groep moesten er weer een aantal uitgenodigd worden voor de begrafenis. Dat moest beide keren mondeling gebeuren, later per briefkaart. Verder werden de andere taken verdeeld; de kist moest besteld en opgehaald worden. Het kisten werd gedaan door de naaste buren, de morgen na het overlijden het verluiden. Het luiden op de dag van de begrafenis, het groevebrood moest worden besteld en opgehaald, het rouwkleed gehaald en later teruggebracht. Er moest gezorgd worden voor twee zwarte paarden, vertrouwd bij elkaar, voor de lijkwagen (dit is een gewone kleedwagen zonder kleed en beugels) en er moest voor voldoende dragers gezorgd worden. De vensters werden gesloten of uit de hengsels gelicht.

Er werd geld ingezameld bij iedere buur. Per buur werd er ook een pond of een kilo boter gegeven. Voorop de lijkwagen zaten twee buren, midden op twee naaste vrouwelijke bloedverwanten, de rest ging per voet. De kist werd door de buren gedragen. Op de dag van de begrafenis werd er gezorgd voor voldoende stoelen, tafels, serviesgoed, en een blauwgebloemde schoorsteenloper. Was de familie naar het kerkhof, dan zetten de buurvrouwen de vensters weer open en zorgden tegen de tijd van terugkomst dat de koffietafel klaarstond. Was de begrafenis achter de rug, dan namen de buren hun eigen spullen weer mee terug naar huis.

Auteur:Ab Goutbeek
Trefwoorden:Buren, Burenhulp
Locatie:Junne
0 annotaties

Annotaties

Er zijn nog geen annotaties op dit item

Plaats een annotatie

Soort
Titel
Bericht
Bestand