MijnStadMijnDorp is een project van Historisch Centrum Overijssel en is mede mogelijk gemaakt door de provincie Overijssel

1895 De Koninginnen in Overijssel

Verhaal

Bijschrift foto: Koninklijk Bezoek 2-5 september 1895. Koningin Emma en Prinses Wilhelmina. Rijtuigstoet in de bocht van het Klein Weezenland voor het huis van dr. Lindeboom die in de deur staat te kijken. 

De Koninginnen in Overijssel
Koninklijk bezoek 2-4 september 1895

Koningin is Wilhelmina al sinds 1890, het overlijden van haar vader. Maar ze is dan pas 10 jaar, zodat haar moeder, Koningin Emma, tot de officiële inhuldiging in 1898 optreedt als Regentes. Nauwelijks heeft Wilhelmina haar vijftiende verjaardag achter de rug, of ze wordt onderworpen aan slopende trainingen: officiële bezoeken door het hele land, te beginnen in Overijssel. Centrale verblijfplaats is Zwolle, maar er worden uitstapjes gemaakt naar Kampen en Enschede. En het programma? Aangepast aan de jeugdige leeftijd van Wilhelmina? Neen hoor: bezoek aan het Sophia-Ziekenhuis, officiële diners, bezoek aan de Centrale Werkplaats van de Spoorwegen, rondritten – allemaal volwassenenwerk, een ontmoeting met de Zwolse jeugd zat er niet in. Op meer dan honderdtwintig jaar afstand zou je alsnog medelijden krijgen met het keurslijf, waarin de jonge koningin geperst werd.

De Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant is er dagenlang druk mee. Op de dag van aankomst der Koninginnen, maandag 2 september 1895, opent de krant met een hooggestemde Welkomstgroet, een gedicht in negen coupletten van ene C.Honigh, waarvan hier het vierde weergegeven mag worden: Fier op zijn hooge gasten/Haalt Zwolle U juublend in,/Geliefde Koningin,/Geliefde Regentesse./Eén streven is’t, dat allen blaakt:/Dat Zwol die eer zich waardig maakt. “Blaken” is: doen branden. Uit deze paar verzen is al duidelijk op te maken, hoe de toon van de Zwollenaren tegen HHMM (zoals Hare Majesteiten kortheidshalve aangeduid worden) klinkt: eerbiedig. Dat woord duikt dan ook bij elke ontmoeting met Zwolse hoogwaardigheidsbekleders op. En hoe reageren HHMM daar op? Ook daar is een standaardwoord voor: minzaam. De Pers is zeker geen kritische verslaggever, ook de krant gedraagt zich eerbiedig, zodat de Majesteiten steeds minzaam kunnen blijven reageren. Verslaggeven wordt ook heel anders opgevat dan nu: de krant is vooral een documentatiecentrum, dat niet alleen van elk etentje het menu publiceert, maar ook met naam en toenaam alle Hoge Heren, die mochten aanzitten. En ook elk officieel woord, dat daarbij als tafelrede werd uitgesproken, staat de volgende dag in de Zwolsche Courant gedocumenteerd. Grondig en saai.

Zwolle had zijn best gedaan. Onder de kop Zwolle in feesttooi beschrijft de krant over ettelijke pagina’s, hoe overal feestpoorten en erebogen waren opgericht. Nu waren die veelal van hout getimmerd, dus een nadeeltje was, dat ze nogal makkelijk vlam konden vatten. Dat gebeurde dan ook regelmatig, hoewel de krant nog zo gewaarschuwd had: Ook bij het wegwerpen van overgeschoten stukjes sigaren of lucifers is de noodige omzichtigheid aan te bevelen. Maar alles liep goed af, de feesttooi werd ook direct weer hersteld. 

Bij alle officiële plichtplegingen, bezoeken bijvoorbeeld aan het Museum, aan het Aa-plein, van de Vereeniging tot beoefening van Overijsselsch Regt en Geschiedenis (VORG), daar zijn HHMM beide bij, of bij de grote audiëntie, alleen afgenomen door de Koningin-Regentes: veel deftigheid. Maar ook het volk komt aan zijn trekken: Op de Groote Markt was het stampvol rondom de muziektent. En overal had men dezelfde tooneelen: Troepen zingende feestgangers, die eensklaps bleven stilstaan en dan in een uiting van geestdrift een vaderlandsch lied aanhieven, of een kring vormden en vroolijk ronddansten. Maar eensklaps houdt alles op en wordt het stiller. “De Koninginnen!” klinkt het. En van alle kanten stroomt het volk toe en schaart zich langs den weg, die in een oogwenk geheel open is. Stapvoets komen HHMM aan, en zoodra het vorstelijk rijtuig verschijnt, stijgt de geestdrift ten top en weergalmt het hoera-geroep. ’t Was een ware zegetocht. Buigende en naar alle zijden groetende rijden HHMM voort.


Sjaak Onderdelinden

Trefwoorden:Koninklijke Bezoeken, 1895, Wilhelmina, Emma
Personen:Wilhelmina, Emma
Periode:1895
Locatie:Zwolle