MijnStadMijnDorp is een project van Historisch Centrum Overijssel en is mede mogelijk gemaakt door de provincie Overijssel

1862 Tien dagen voorbereidingstijd voor zes dagen bezoek van Willem III

Verhaal

Kopfoto: Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant, 21 april 1862 (Collectie Historisch Centrum Overijssel).

1862 Tien dagen voorbereidingstijd voor zes dagen bezoek van Willem III
Koninklijk bezoek 23 -28 april 1862

Willem III nam de tijd. Slechts onderbroken door uitstapjes naar Kampen en Dalfsen verbleef Zijne Majesteit (of, zoals de Zwolsche Courant veelal over hem schrijft: Hoogst Dezelve) van woensdag 23 tot maandag 28 april in Zwolle. Omdat het bezoek slechts een dag of tien van te voren aangekondigd werd, moest het gemeentebestuur, onder leiding van Burgemeester Baron De Vos van Steenwijk, razendsnel in actie komen. En dus lieten Burgemeester en Wethouders allerlei bepalingen over af te sluiten straten in de krant zetten, en ook werd de bevolking “uitgenodigd”, de bepalingen der verordening van policie voor deze gemeente in allen deele stiptelijk na te komen. Daarbij wordt met name aan artikel 59 herinnerd: Niemand mag, behoudens de vrije uitoefening der jagt, op welke plaats ook, geweren, pistolen of kanonnetjes afschieten of eenig vuurwerk afsteken. Terrorismebestrijding!  Of dat nou allemaal nodig was? Naar het krantenverslag te oordelen was het een rustig en vredig bezoek, waarbij Z.M. onze geëerbiedigde Koning overal vriendelijk toegejuicht werd, zodat hij op de meest minzame wijze van zijn welgevallen blijk kon geven. Want we zijn dan wel een constitutionele monarchie, maar van het absolutisme (“Bij de gratie Gods”) zijn we nog lang niet af, de afstand tussen volk en vorst is nog immens.

Er waren allerlei traditionele agendapunten, zoals ontvangst bij het Katerveer, rondritten, audiënties en diners, maar van bijzondere orde was de serenade plus optocht door de Vereeniging ter bevordering van Fabriek- en Handwerk-nijverheid in Nederland, waarvan Willem III beschermheer was. Het bestuur nam geen enkel risico, de precieze volgorde van de optocht wordt tijdig gepubliceerd, verbonden met al even precieze … kledingvoorschriften: Costuum van het Bestuur en de Commissarissen: In het zwart gekleed met witten das, witte handschoenen en een oranje bandelier met cocarde. Costuum der Leden en Donateurs: In het zwart gekleed, met zwarten das, zwarte handschoenen en oranje-strik op de linker borst. Costuum der Werklieden: Behoorlijk gekleed, met oranje-lint om den regter arm. Nadere omschrijving van het begrip “behoorlijk” ontbreekt helaas, maar hier wordt wel pijnlijk duidelijk, wat Nederland in 1862 was: een klassenmaatschappij met duidelijk zichtbare rangen en standen.

Dat bleek ook bij de fabrieksbezichtigingen: Zowel in de ijzergieterij Wispelwey als in de emailfabriek Schaepman was heel wat te zien, en na zich meer dan drie kwartier op de minzaamste wijze met den fabriekant te hebben onderhouden, was Z.M. zeer voldaan en heeft dan ook als blijk van tevredenheid aan de arbeiders der beide fabrieken eene aanzienlijke gift doen toekomen. Fooitje voor het werkvolk!

In de stad was het intussen voortdurend feest. Na het dagje Kampen mocht Z.M. dan ook gaarne kennis nemen van de feestverlichting. Als hoogtepunt behaagde het Z.M. zich eenige ogenblikken op het balcon der Sociteit de Harmonie op te houden. Dat gaf luid gejuich, door de vorst met blijkbaar welgevallen in ontvangst genomen.

Uit het officiële programma, vlak voor aankomst van de Koning in de krant gepubliceerd, verdient het culturele hoogtepunt van het bezoek vermelding: Te 8 1/2 ure zal door de dames- en heeren zangvereeniging eene uitvoering van het Oratorium De Schepping plaats hebben, welke de Koning met Hoogst Deszelfs tegenwoordigheid wel zal gelieven te vereeren. Aldus geschiedde, zoals Willem III ook op zondag volgens plan de Grote Kerk bezocht. Dat laatste moet wegens de enorme aandrang nog een hele happening geweest zijn, al beperkt de krant zich tot de tevreden constatering: De geheele godsdienstoefening werd, bij de duizenden toehoorders, gekenmerkt door groote orde en eerbiedige stilte. Duizenden? In ieder geval heeft iedereen zich netjes aan art. 59 van de politieverordening gehouden, en geen geweren, pistolen of kanonnetjes afgeschoten.     

Sjaak Onderdelinden

Trefwoorden:Koninklijke Bezoeken
Periode:1862
Locatie:Zwolle